Fazla mesai nedir?
İş Kanunu'na göre haftalık çalışma süresi en fazla 45 saattir. Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma (halk arasında fazla mesai) sayılır ve her saati için normal saatlik ücretin %50 fazlası ödenir (4857 sayılı İş Kanunu m.41).
Haftalık çalışma süresi sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenmişse, bu sürenin üstünde ama 45 saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışma sayılır ve %25 zamlı ödenir.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Önce saatlik ücret bulunur: aylık brüt ücret 225 saate bölünür (ayda 30 gün × günde 7,5 saat). Sonra fazla çalışılan saat sayısı, saatlik ücretin 1,5 katıyla çarpılır.
Örnek: Aylık brüt ücreti 45.000 TL olan bir çalışanın saatlik ücreti 45.000 ÷ 225 = 200 TL'dir. Ay içinde 10 saat fazla çalışırsa, fazla mesai ücreti 10 × 200 × 1,5 = 3.000 TL brüt olur. Bu tutardan sigorta primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir.
Resmi tatilde çalışma
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçiye, o gün için normal ücretine ek olarak çalıştığı her gün için bir günlük ücret daha ödenir (İş Kanunu m.47). Örneğin 29 Ekim'de çalışan, aylık brüt 45.000 TL alan bir işçiye ayrıca 1.500 TL brüt ödenir.
Sınırlar ve kurallar
- Fazla çalışma yılda toplam 270 saati geçemez.
- Fazla çalışma için işçinin yazılı onayı gerekir; bu onay iş sözleşmesinde de verilebilir.
- İşçi isterse fazla çalışma ücreti yerine, her saat için 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanabilir. Bu serbest zaman 6 ay içinde kullandırılmalıdır.
- Fazla mesai alacağında zamanaşımı 5 yıldır; dava açmadan önce arabuluculuk zorunludur.
Sık sorulan sorular
Maaşıma fazla mesai dahil diye yazılı, ayrıca ödenmez mi?
Sözleşmede ücrete fazla çalışmanın dahil olduğu yazıyorsa, Yargıtay uygulamasına göre bu yalnızca yılda 270 saate kadar geçerli kabul edilir. Bu sınırı aşan fazla çalışmalar ayrıca ödenmelidir.
Fazla mesaiyi nasıl ispat ederim?
Puantaj kayıtları, giriş-çıkış kayıtları, e-postalar, iş yazışmaları ve tanık beyanları ispatta kullanılabilir. Bordroda fazla mesai görünüyorsa ve imzaladıysanız, kural olarak o tutarın ödendiği kabul edilir.
Hafta tatilinde çalışmanın ücreti nedir?
Haftalık 45 saati aşan bir çalışma ise fazla çalışma olarak %50 zamlı ödenir. Hafta tatili ücreti ise çalışılmasa da ödenir.
Net brüt maaş hesaplama →